Τι είναι η Γιόγκα

mudra διαλογισμούΓιόγκα στην φύσηπολεμιστής 2 (virabhadrasana 2)

 

 << Η γιόγκα είναι ένα φως που, αν ανάψει, δεν σβήνει ποτέ. Όσο καλύτερη γίνεται η εξάσκηση, τόσο μεγαλύτερη είναι η φλόγα >>
                                                                                                     Β.Κ.S. Iyengar
 Η γιόγκα είναι μια αρχαία επιστήμη και φιλοσοφία, που πλέον αναγνωρίζεται και από τη σύγχρονη δυτική ιατρική. Αποτελείται από μια σειρά από πρακτικές που βοηθούν τον άνθρωπο να μετέλθει σε μια περισσότερο αρμονική και ισορροπημένη κατάσταση ύπαρξης ή όπως συχνά λέγεται, σε επίγνωση της αληθινής του φύσης. Αυτές οι πρακτικές είναι ασκήσεις οι στάσεις, αναπνοές, διαλογισμός, μελέτη αρχαίων θεωριών, εφαρμογή των αρχών της γιόγκα και παρατήρηση του εαυτού στην καθημερινότητα.
 Πιθανότατα όμως να έχετε ακούσει ότι η γιόγκα είναι μία εναλλακτική μορφή άσκησης. Στον Δυτικό πολιτισμό έχει δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στις σωματικές ασκήσεις (asanas) και γενικότερα στην έννοια της εκγύμνασης του σώματος. Η yoga πάνω απ΄όλα είναι ένας τρόπος ζωής. Ένα ολοκληρωμένο επιστημονικό σύστημα το οποίο συνδυάζει με απόλυτη αρμονία, της άσκησης όχι μόνο του σώματος αλλά και του νου.
 Η λέξη γιόγκα (yoga) προέρχεται από τη  σανσκριτική ρίζα ‘yug’’ η οποία σημαίνει υπό ενός ζυγού, δηλαδή ενωμένοι κάτω από τον ίδιο ζυγό. Όλες οι ερμηνείες βασίζονται στην πρωτοινδοευρωπαική ρίζα ''yeug''  ‘’ που σημαίνει ''ένωση''. Ένωση της ψυχής, του μυαλού και του σώματος. Η έννοια της ένωσης είναι κεντρική στη φιλοσοφία της γιόγκα. Από τη μία πλευρά,  η γιόγκα ως ολοκληρωμένο σύστημα άσκησης επιζητεί τη συνένωση όλων των πτυχών της ανθρώπινης οντότητας- του σώματος με το μυαλό και του μυαλού με την ψυχή προκειμένου να επιτευχθεί μια ευτυχισμένη, ισορροπημένη και χρήσιμη ζωή και από την άλλη, σε ένα πνευματικό επίπεδο, αποβλέπει στην συνένωση του ανθρώπου με το Υπέρτατο Ον.
 Η αρχή της γιόγκα τοποθετείται περίπου το 5.000 π.χ., ενώ τα πρώτα αρχαιολογικά ευρήματα που απεικονίζουν διαλογιζόμενους γιόγκι χρονολογούνται περίπου από το 3.000 π.χ. Οι διάφορες φιλοσοφίες, αρχές  και πρακτικές της γιόγκα κωδικοποιήθηκαν, ταξινομήθηκαν και γράφτηκαν για πρώτη φορά από τον Ινδό σοφό Patanjali που έζησε στο 200 π.χ. στο σπουδαίο έργο Yoga Sutra. Οι 196 αφορισμοί του αποτελούν τις Yoga Sutras και ενώνουν όλες τις διαφορετικές θεωρίες και πρακτικές της γιόγκα σε ένα συνοπτικό, ολοκληρωμένο και περιεκτικό κείμενο κατάμεστο από νοήματα. Ακόμη διαφαίνονται οι αξίες  και οι κοινωνικές φόρμες της εποχής του και εξηγείται πώς οι τότε ηθικοί κώδικες μπορούν να οδηγήσουν στην αυτογνωσία. Πρόκειται για τις οκτώ σειρές κανόνων  πειθαρχίας στη γιόγκα ή οκταπλό μονοπάτι της γιόγκα  και είναι ο ακρογωνιαίος λίθος στη φιλοσοφία της γιόγκα.
Yamas: Είναι ηθικοί φραγμοί και αφορούν τον έλεγχο των πράξεων, των σκέψεων και των συναισθημάτων μας. Μας ενθαρρύνουν να μην βιαιοπραγούμε σε όλες τις μορφές(ahimsa), να είμαστε ειλικρινείς (satya), να αποφεύγουμε την κλοπή (asteya), να μην είμαστε πλεονέκτες (brahmacharya) και άπληστοι (Aparigraha).
Niyamas: Σημαίνει κανόνας ή νόμος και ενσωματώνει την πειθαρχία και την πνευματική καλλιέργεια στις πράξεις μας απέναντι στον εαυτό μας μέσω πέντε αρετών, που αφορούν την τήρηση της αγνότητας (Saucha), της απλότητας (Santosha), της μελέτης (Swadhyyaya), της αφοσίωσης (Ταpas) και της υπέρβασης του Εγώ (Ishvarapranidhana).
Asanas: Οι στάσεις – ασκήσεις στη γιόγκα.
Pranayamα: Οι αναπνευστικές ασκήσεις που ελέγχουν τη ζωτική μας ενέργεια (prana).
Pratyahara: Στροφή των αισθήσεων προς τα μέσα και αποδέσμευση από τις αισθήσεις του υλικού κόσμου.
Dharana: Η συγκέντρωση του νου σε ένα σημείο – η ικανότητα να κατευθύνεις τον νου προς ένα αντικείμενο και να τον κρατάς προσκολλημένο  σε αυτό.
Dhyana: Διαλογισμός, κατά τον οποίο ο νους εστιάζεται σε ένα σημείο.
Samadhi: Ένωση με τον πυρήνα της ύπαρξης, την ψυχή. Mία κατάσταση φώτισης που μοιάζει με έκσταση, οι περιπλανήσεις του νου εξουδετερώνονται, ο γιόγκι αποκτά τον έλεγχο του νου και οι σκέψεις ηρεμούν.
 Βέβαια, η γιόγκα με τα σημερινά δεδομένα  δεν σχετίζεται με τους κανόνες ηθικής, κοινωνικής και πνευματικής συμπεριφοράς της εποχής του Πατάντζαλι, αλλά περισσότερο με την ισορροπία και ευεξία που δίνει  στο σώμα-νου. Η στροφή αυτή έγινε τη δεκαετία του 1930 από μεγάλους δασκάλους, με σπουδαιότερο τον Τ. Κρισναματσάρυα, που τοποθέτησαν στο κέντρο της άσκησης το σώμα και θεμελίωσαν τη Hatha yoga.